هجرت كرد و وارد مدينه شد . « 1 » قلقشندى گويد : بر اين اساس ، ابتداى تاريخ ، سال هجرت است . « 2 » در مقابل برخى اين حديث را يك خبر معضل و خلاف مشهور توصيف كرده‌اند . « 3 » شايد همان است كه جهشيارى آن را خبر شاذ دانست . « 4 » ديگران هم نزديك به همين سخن گفته‌اند . « 5 » مسعودى بر اين گفته چنين ايراد گرفته است كه اوّلا ، خبر واحد است . از اين رو به آن اعتنا نمىشود . از سوى ديگر يك روايت مرسل است و كسانى روايات مرسل را نمىپذيرند . وانگهى آنچه در ابتدا حكايت كرده كه عمر به پيشنهاد على ( ع ) هجرت را مبدأ تاريخ قرار داد ؛ مورد اتّفاق است . علاوه بر اين در روايت مذكور زمان معينى اعلام نشده كه رسول خدا ( ص ) تاريخ زده باشد و چگونگى آن را هم ذكر نكرده است . « 6 » ايراد مسعودى و ديگران بر خبر زهرى وارد نيست ، زيرا اگر به فرض بپذيريم كه خبر مرسلى است ؛ بايد دانست كه نمىتوان به خاطر واحد و مرسل بودن روايت مذكور از آن دورى جست ، بلكه همه حتى آنانى هم كه اخبار مرسل را قبول ندارند ، بايد به اين روايت عمل كنند ، زيرا روايات و دلايل ديگرى در اين باره داريم كه بر صحّت مفاد آن دلالت مىكند . زهرى روايت ديگرى هم دارد كه دلالت مىكند تاريخ هجرى در زمان

--> ( 1 ) . الشماريخ فى علم التاريخ ، 10 . ( 2 ) . صبح الاعشى ، 6 / 240 . ( 3 ) . فتح البارى ، 7 / 208 ؛ ارشاد السارى ، 6 / 233 ؛ وفاء الوفاء ، 1 / 248 . ( 4 ) . الوزراء و الكتّاب ، 20 . ( 5 ) . الاعلان بالتوبيخ لمن ذمّ التاريخ ، 78 ؛ تاريخ الخميس ، 1 / 338 . ( 6 ) . التنبيه و الاشراف ، 252 .